أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
137
قانون ( فارسى )
طبيبى گفته است كه اگر پشك بز در نسخهء فوق باشد بهتر مىشود . گويند : اگر پوست تنهء درخت ترنگوت ( پرك ) در روغن زيتون ساييده شود و مو را بدان چرب كنند ، رنگ مو سياه مىگردد . اما به عقيدهء من حتى اگر درست هم باشد و پوست تنه درخت ترنگوت رنگ مو باشد ، از روغن زيتونى كه در او ساييده شده است . در رنگبخشى ناتوان مىشود . پس به عقيدهام اگر به جاى روغن زيتون آب باشد ، يعنى آن را در آب بسايند بهتر است . پولس حكيم مىفرمايد : « پرهاى آلاله را در روغن زيتون بسايند تا همانند غاليه مىگردد ، خوب رنگ مويى مىشود . » من دربارهء نظريهء پولس نيز همان ملاحظهء قبلى را دارم و به عقيدهام روغن زيتون از اثر آن مىكاهد . در هرحال اگر آلاله و روغن زيتون را براى رنگ مو در نظر گيرند حتما بايد نفوذدهنده مانند زاج بلورى در آن باشد ، كه دارو را به ريشهء موها برساند . كسانى گويند : پوست سبز گردو با روغن قاطى شود تا روغن تأثير پوست گردو را دريابد ، رنگ مو مىشود . يا گويند : روغن زيتون در آب گرفته از پوست گردو مخلوط باشد و بر آتش بپزد و كمى زاج بلورى به آن اضافه كنند . به عقيدهء من هرجا روغن در كار باشد ، نيروى دارو كاهش مىيابد . كسانى گويند : روغن همراه آب گرفته از آلاله بر آتش بپزد تا آب آلاله بخار مىشود و تنها روغن مىماند ، رنگ مو به دست مىآيد ؛ و من باز همان عقيده را دارم كه نيروى دارو ناتوان مىشود . و كسانى كه مىگويند : روغن كنجد را با يك سوم آن نمك بر آتش نرم بگذارند كه مدت يك ساعت آهسته بپزد ؛ آنگاه از آتش برگيرند و بپالايند و در مقابل هر نود مثقال از آن روغن كنجد ، بيست و دو مثقال و نيم قطعههاى بسيار نازك سرب بياورند و با روغن كنجد پاليده مخلوط كنند و باز بر آتش نرم بگذارند كه آهستهآهسته بپزد ، و اين آهسته پختن براى اين است كه مبادا قطعه سربهاى نازك بگدازند و روغن كنجد مشتعل شود ( آتش بگيرد ) ، و در اين ميان كه روغن كنجد همراه قطعه سربهاى نازك بر آتش است پيوسته آن را به هم زنند و حركت دهند و بعدا از آتش برگيرند و سه روز بگذارند بماند ، رنگ موى مىشود . من مىگويم اين دارو ممكن است خوب باشد به شرطى كه مقدارى زاج بلورى در آن مخلوط شود . گويند : نارگيل را بياور و سوراخى در آن كن و روغن بان در آن بريز و همان قطعه از نارگيل بريده را برجاى اولش وسيلهء گل بچسبان و همه نارگيل را خوب با گل بينداى و در تنور بگذار و مواظب باش نسوزد و همينكه ديدى كه نزديك به سوختن است آن را از تنور بيرون كش ! روغن بانى كه در آن ريختهاى رنگ موى خوبى مىشود . به عقيدهء من بايد اين دارو را ضمن داروهايى به شمار آورد كه نمىگذارند موى سياه سفيد شود . نه اينكه از رنگهاى مو به حساب آيد . گويند : هستههاى داخل مويز را پاك و خرد كنند و بسايند چنان كه گرد مانند مىشود ؛ در